เย็นย่ำสนธยาของฤดูหนาวทีไร ก็อดไม่ได้ที่จะต้องคลื่นเหียนกับกลิ่นของเจ้าต้นตีนเป็ด หรือพญาสัตบรรณอยู่ทุกทีไปซิน่า!!!,,แปลกที่ปกติก็ไม่ค่อยเห็นใครเขาบ่นกัน แต่ปีนี้คนบ่นกันเยอะจริงๆ หรือปกติเขาบ่นแล้วเราไม่รู้มากกว่านะ??..ส่วนเราเองน่ะบ่นทุกปี ตั้งแต่เด็กจนโต แต่แหมเหม็นขนาดนี้เขาปลูกกันทำไมนะ? อ่อแต่ไอ้ที่เราว่าเหม็นบางคนที่เขาชอบเขาก็ว่าหอมนะ อันนี้ก็..นานาจิตตัง ต่างคนก็ต่างใจ ต่างรสนิยม..ว่าแต่เรามาดูที่มาของต้นตันเป็ด หรือพญาสัตบรรณกันดีกว่า
จริงๆไอ้เจ้า ต้นพญาสัตบรรณนี่ ก็มีถิ่นฐานอยู่แถวๆบ้านเรานี่แหละคือแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ พบเห็นกันได้ทั่วไปในประเทศไทยทุกภาค จัดเป็นไม้ยืนต้นสูงใหญ่ ลำต้นตรง แตกกิ่งก้านสาขาเป็นชั้น ๆ บ้างก็ว่าเหมือนฉัตร ตรงนี้กระมังที่ดูจะทำให้ต้นตีนเป็ด ดูจะมีสง่าราศี เป็นต้นไม้มงคลขึ้นมา ลักษณของเจ้าต้นนี้ก็จะมีความสูงประมาณ 12-20 เมตร เปลือกต้นหนาเปราะ ผิวต้นมีสะเก็ดเล็ก ๆ สีขาวปนน้ำตาล เมื่อกรีดจะมียางสีขาว และขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ด หรือจะปักชำก็ได้โตไวดี
เห็นคนที่ไม่ชอบกลิ่นเจ้าตีนเป็ดบ่นๆเหม็นบ้าง เวียนหัวบ้าง จะอาเจียนบ้าง แต่รู้หรือไม่ เจ้าต้นตีนเป็ด หรือพญาสัตบรรณเป็นถึงต้นไม้พระราชทานเชียวนา..
คือเมื่อครั้งที่ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ เสด็จพระราชดำเนินไปเป็นองค์ประธาน ในการปลูกป่าเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงครองราชย์ปีที่ 50 นั้น พระองค์ทรงพระราชทานพันธุ์ไม้ “สัตบรรณ” แก่ผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรสาคร และมีการนำมาปลูกภายในพื้นที่จังหวัดสมุทรสาครจนกลายมาเป็นต้นไม้ประจำจังหวัดสมุทรสาคร
และตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา “พญาสัตตบรรณ”จึงได้มีบทบาทโดดเด่นขึ้นมา และดอกมีกลิ่นหอมแรจนเข้าขั้นฉุนโดยเฉพาะในตอนกลางคืนของต้นตีนเป็ดจึงขจรขจายไปทั่วด้วยความนิยม แต่แหมไอ้กลิ่นหอมฉุนนี้บางที่ก็ทำเอาคนที่ไม่ถูกโฉลกด้วยนี้ก็ถึงกับแพ้ได้เลยนะ แต่ก็ด้วยความหมายอันเป็นสิริมงคลของเจ้าต้นนี้ก็ทำให้คนนิยมนำมาปลูกไว้ในบ้านจนได้ เพราะคนในภูมิภาคอุษาคเนย์มงคลอยู่แล้ว ด้วยลักษณะต้นทรงพุ่มที่ดูคล้ายฉัตร หรือ ฉัตรบรรณ เครื่องชั้นสูงที่ใช้ในขบวนแห่นั้น เชื่อกันว่ามีความหมายที่เป็นเกียรติเป็นพญา น่าเคารพยกย่อง และด้วยชื่อที่ขึ้นต้นว่า “สัต” ยังหมายถึงคุณธรรมและสิ่งดีงาม หากนำมาปลูกไว้ก็จะทำให้คนในบ้านได้รับการเคารพยกย่องจากคนอื่น ๆ..ว้าว!!
จริงๆแล้วมีเคล็ดลับในการปลูก “พญาสัตตบรรณ” ให้ดูขลังขึ้นด้วยนะโดยจะต้องปลูกต้นพญาสัตบรรณไว้ทางทิศเหนือของบ้าน และให้ผู้ใหญ่ที่มีคุณธรรมความดี เป็นที่น่าเคารพนับถือ ลงมือปลูกในวันเสาร์ ว่ากันว่าจะยิ่งเสริมสร้างสิ่งดี ๆ และเกียรติยศให้กับคนในบ้าน
และที่นอกเหนือไปกว่าความเป็นสิริมงคลตามความเชื่อของต้น พญาสัตบรรณ หรือตีนเป็ดแล้ว เจ้าต้นนี้ก็ยังมีประโยชน์อยู่เยอะที่เดียวนะ เฉพาะแค่พุ่มต้นก็พอใช้บังแดดแล้ว แต่ยิ่งกว่านั้นคือสรรพคุณทางยาของเขานี่แหละ เพราะเจ้าตีนเป็ดนี่สรรพคุณมากมายเหลือเกิน เปลือกต้น มีรสขมใช้เป็นยาขมช่วยให้เจริญอาหาร และช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือด รักษาโรคเบาหวาน ใช้แก้หวัด แก้ไข้ แก้อาการไอ รักษาหลอดลมอักเสบ รักษาโรคมาลาเรีย ช่วยรักษาโรคบิด ท้องร่วง ท้องเดินเรื้อรัง โรคลำไส้และลำไส้ติดเชื้อเป็นยาสมานลำไส้ ถ่ายพยาธิไส้เดือน ขับน้ำเหลืองเสีย ช่วยขับระดูของสตรี ขับน้ำนม ใช้ต้มน้ำอาบ ช่วยรักษาผดผื่นคัน
ยาง จากต้นใช้หยอดหูแก้อาการปวดหูได้ ใช้อุดฟันเพื่อแก้อาการปวดฟันได้ ใบอ่อนใช้ชงดื่ม ช่วยรักษาโรคเลือดออกตามไรฟันหรือโรคลักปิดลักเปิดได้ ช่วยบำรุงกระเพาะ ในประเทศอินเดียมีการใช้ใบและยางสีขาวในการนำมาใช้รักษาแผล แผลเปื่อย และอาการปวดข้อ ใช้รักษาแผลที่เป็นตุ่มหนอง ช่วยทำให้แผลแห้งเร็ว ใบ ช่วยรักษาโรคระบบทางเดินหายใจเรื้อรังได้ ใช้พอกเพื่อดับพิษต่างๆได้ ดอก ช่วยแก้ไข้เหนือ ไข้ตัวร้อน ช่วยแก้โลหิตพิการ เรียกได้ว่าทั้งต้นนี่ใช้เป็นยาครอบจักวาลได้เลยทีเดียว ใครจะคิดว่าน้องเหม็นนี่จะสรรพคุณมากมายขนาดนี้ นอกจากนี้เนื้อไม้ของต้นตีนเป็ดก็ยังนำมาใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวันได้อีกมากมายเลยด้วย
ก็อย่างที่ว่า..กลิ่นของต้นตีนเป็ด หรือพญาสัตบรรณอาจจะเหม็นสำหรับคนที่ไม่ค่อยชอบนักอย่างผู้เขียน แต่ก็ยังเป็นที่ชื่นชอบสำหรับคนที่รุ้สึกว่ามันหอม แต่ที่แน่ๆกลิ่นเขาก็ไม่ได้เป็นพิษร้ายอะไรนัก ที่เป็นพิษจริงๆก็คือตีนเป็ดน้ำซึ่งเป็นคนล่ะชนิดกัน แต่ตีนเป็ดน้ำเองถึงจะมีพิษ ก็มีสรรพคุณทางยาเช่นกันอยู่ที่คนจะใช้..เป็นอันจะเรื่องตีนเป็ดเพียงเท่านี้
